ΔΙΑΓΝΩΣΗ KAI ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ
Τύποι
Ποιοι είναι οι διάφοροι τύποι καρκίνου του πνεύμονα;
Πώς ταξινομούμε τον καρκίνο του πνεύμονα;
Ο καρκίνος του πνεύμονα ταξινομείται με δύο τρόπους:
- με βάση την ιστολογική του εικόνα (πώς φαίνονται τα κύτταρα στο μικροσκόπιο το πρόσωπο του)
- με βάση τους βιοδείκτες (γονίδια ή πρωτεΐνες των οποίων η δραστηριότητα μεταβάλλεται στον καρκίνο).
Κάθε καρκίνος του πνεύμονα είναι μοναδικός. Αυτή η διαφοροποίηση είναι σημαντική γιατί κάθε τύπος απαιτεί τη δική του προσέγγιση στη θεραπεία. Τα δείγματα του όγκου από βιοψία εξετάζονται από ειδικούς με εμπειρία στον καρκίνο του πνεύμονα.
Ταξινόμηση του καρκίνου του πνεύμονα με βάση την ιστολογία
Ο κάθε τύπος καρκίνου του πνεύμονα περιγράφεται ιστολογικά με βάση τους κυτταρικούς τύπους που παρατηρούνται στο μικροσκόπιο. Περίπου το 85% των διαγνώσεων είναι μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (ΜΜΚΠ) και περίπου το 15% είναι μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (ΜΚΠ). Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα παίρνει την ονομασία του από την εικόνα των καρκινικών κυττάρων μέσα στο μικροσκόπιο: έχουν στρογγυλό, ωοειδές ή ατρακτοειδές σχήμα και είναι μικρότερα τόσο από τα υγιή κύτταρα όσο και από τα κύτταρα των διαφόρων τύπων του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα.
Τύποι ΜΜΚΠ (ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΑΡΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ)
- Αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα: προέρχεται από αδενικά κύτταρα, τα οποία είναι κύτταρα που εκκρίνουν διάφορες ουσίες όπως η βλέννη. Ο υπότυπος αυτός βρίσκεται συχνότερα σε καπνιστές, ακόμη και σε άτομα που έχουν διακόψει το κάπνισμα, αποτελεί όμως και το συχνότερο υπότυπο στους μη καπνιστές. Περισσότερο συχνά εμφανίζεται στις γυναίκες και μάλιστα σε νεαρότερες ηλικίες. Απεικονίζεται συνήθως στην περιφέρεια των πνευμόνων στις ακτινογραφίες ή στις αξονικές θώρακα.
- Πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα (ονομάζεται επίσης επιδερμοειδές καρκίνωμα): προέρχεται από τα πλακώδη κύτταρα (δηλαδή τα κύτταρα που καλύπτουν την εσωτερική επιφάνεια των αεραγωγών). Συνήθως εμφανίζεται σε καπνιστές και εντοπίζεται συχνότερα κοντά στους κεντρικούς αεραγωγούς.
- Μεγαλοκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα: μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε τμήμα του πνεύμονα και συνήθως αναπτύσσεται και επεκτείνεται γρήγορα. Ο μεγαλοκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα παίρνει την ονομασία του από την εικόνα των καρκινικών κυττάρων μέσα στο μικροσκόπιο. Τα κύτταρα δεν μοιάζουν με το αδενοκαρκίνωμα ή τον πλακώδη καρκίνο του πνεύμονα και διακρίνονται από τα κύτταρα του μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα λόγω του μεγαλύτερου μεγέθους τους. Ένας υπότυπος του, το μεγαλοκυτταρικό νευροενδοκρινές καρκίνωμα, είναι εξαιρετικά επιθετικό νεόπλασμα που μοιάζει πολύ με τον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα.
ΜΚΠ (ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ)
Αντιστοιχεί στο 15% περίπου των περιπτώσεων και ονομάζεται έτσι λόγω του μικρού μεγέθους που έχουν τα στρογγυλά κύτταρα που τον χαρακτηρίζουν στο μικροσκόπιο. Συνήθως προέρχεται από τους μεγάλους αεραγωγούς αλλά έχει την τάση να αναπτύσσεται γρήγορα και να εξαπλώνεται σε λεμφαδένες και άλλα όργανα. Περίπου 70% των περιπτώσεων παρουσιάζει διασπορά της νόσου εκτός του πνεύμονα κατά τη χρονική στιγμή της αρχικής διάγνωσης. Χαρακτηριστικά, περισσότερο από κάθε άλλο τύπο καρκίνου του πνεύμονα, συνδυάζεται με το κάπνισμα.
Ο ΜΚΠ παρουσιάζει γενικά ταχεία ανταπόκριση και ευαισθησία στη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία, ενώ πολύ σπάνια μπορεί να χρειάζεται χειρουργική εξαίρεση της νόσου. Πάντως λόγω του ότι ο ΜΚΠ υποτροπιάζει συχνά μετά από μικρό χρονικό διάστημα μετά από την εφαρμοζόμενη αρχική θεραπεία, χρειάζεται συνήθως τακτική παρακολούθηση για να προλάβει κάποιος εγκαίρως την πρώιμη υποτροπή και να προχωρήσει σε έγκαιρη αντιμετώπιση.
Ταξινόμηση του καρκίνου του πνεύμονα με βάση τους βιοδείκτες
Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι μια πολύπλοκη ασθένεια που ταξινομείται επίσης με βάση τη μετάλλαξη – τις κυτταρικές μεταβολές που οδήγησαν στην ανάπτυξη του καρκίνου. Σε κάθε τύπο καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να υπάρχουν μεταλλάξεις. Η έρευνα έχει εντοπίσει διάφορες μεταλλάξεις, που ονομάζονται μεταλλάξεις οδηγοί, στις οποίες μπορεί να οφείλεται η εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα. Ενώ κατανοούμε καλύτερα τις μεταλλάξεις οδηγούς του αδενοκαρκινώματος, οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν τις μεταλλάξεις που σχετίζονται με το πλακώδες καρκίνωμα και τον ΜΚΠ.
ΜΜΚΠ – Αδενοκαρκίνωμα
Το 40% των διαγνώσεων του ΜΜΚΠ είναι αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα. Η μεγάλη πρόοδος στον εντοπισμό και την κατανόηση των ” μεταλλάξεων οδηγών” στο αδενοκαρκίνωμα του ΜΜΚΠ, έχει οδηγήσει σε περισσότερες στοχευμένες θεραπείες.
Πρόκειται για θεραπεία ακριβείας του καρκίνου, η οποία εντοπίζει και επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα/υποδοχείς πρωτεϊνών με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται και να διαιρούνται ανεξέλεγκτα.
Γονίδια με μεταλλάξεις οδηγούς για τις οποίες υπάρχουν εγκεκριμένες στοχευμένες θεραπείες για τον καρκίνο του πνεύμονα:
ΜΜΚΠ – Πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα
Το 30% περίπου των διαγνώσεων ΜΜΚΠ είναι πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα.
Μολονότι η έρευνα για τις μεταλλάξεις οδηγούς που αφορά το πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα δεν έχει προχωρήσει αρκετά, έχει ήδη εντοπιστεί ένας αριθμός από αυτές και γίνεται προσπάθεια να αναπτυχθούν οι αντίστοιχες αποτελεσματικές θεραπείες.
ΜΜΚΠ – Μεγαλοκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα
O μεγαλοκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα είναι ο υπότυπος του ΜΜΚΠ που συναντάμε σχετικά σπάνια, με μικρό ποσοστό διαγνώσεων.
Πώς γνωρίζουμε αν έχουμε μια μετάλλαξη;
Ο ολοκληρωμένος έλεγχος βιοδεικτών – ακούμε συχνά και τον όρο «Μοριακός έλεγχος» – εφαρμόζεται σε ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα. Στόχος είναι να εντοπίσουμε συγκεκριμένες μεταλλάξεις ή την παρουσίας συγκεκριμένης πρωτεΐνης. Αυτό είναι το πρώτο βήμα στην Ιατρική Ακριβείας – διασφαλίζουμε δηλαδή ότι ένας ασθενής θα λάβει τη σωστή θεραπεία τη σωστή στιγμή, με βάση την ανάλυση των βιοδεικτών του.
Πότε πρέπει να κάνουμε έλεγχο βιοδεικτών;
– Όταν υπάρχει υποψία για καρκίνο του πνεύμονα και πρόκειται να γίνει βιοψία
– Όταν υπάρχει ήδη διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα
– Όταν ο καρκίνος του πνεύμονα υποτροπιάζει (“επανεμφανίζεται”) μετά από θεραπεία
Εάν έχουμε διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα, θα πρέπει να μιλήσουμε με τους γιατρούς μας για τον έλεγχο βιοδεικτών.
Η ιστολογική εξέταση του όγκου ή η αιματολογική εξέταση θα καθορίσουν αν μια στοχευμένη θεραπεία ή ανοσοθεραπεία είναι καλές θεραπευτικές επιλογές για τη δική μας περίπτωση. Επιπλέον, ο ιστός του όγκου μπορεί να ελεγχθεί για PD-L1.
Είναι φανερός λοιπόν ο ρόλος που παίζει ο έλεγχος βιοδεικτών μετά από μια διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα. Οι σχετικές αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται από κοινού με την ομάδα υγειονομικής περίθαλψης και πάντα ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της ασθένειας, του τρέχοντος θεραπευτικού πλάνου, της συνολικής υγείας και άλλων προσωπικών παραμέτρων που αφορούν κάθε ασθενή.
Τι γίνεται αν δεν υπάρχει κάποια μετάλλαξη/βιοδείκτης;
Μολονότι δεν εντοπίζεται πάντα κάποια οδηγός μετάλλαξη στις διαγνώσεις καρκίνου του πνεύμονα, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε την τεράστια πρόοδο της έρευνας πάνω σ’ αυτόν τον τομέα. Έχουν εντοπιστεί πολλές νέες μεταλλάξεις/βιοδείκτες και είναι πιθανό να βρεθούν στο άμεσο μέλλον πρόσθετοι βιοδείκτες που θα οδηγήσουν σε νέες υποσχόμενες κλινικές μελέτες ή νέες θεραπευτικές επιλογές. Όταν γνωρίζουμε λεπτομέρειες για τον δικό μας προσωπικό καρκίνο, μπορούμε να έχουμε την καλύτερη εξατομικευμένη δυνατή θεραπεία.
